ขึ้นวัดเฉลิมพระเกียรติที่แจ้ห่ม เจดีย์บนยอดผากับทางชันที่ต้องเตรียมขา
5 กันยายน 2569
จากลานด้านล่าง เงยหน้าขึ้นไปจะเห็นจุดสีขาวเล็กๆ เกาะอยู่บนยอดหินแหลมที่ตั้งเรียงกันเหนือแนวป่า ยิ่งมองนานยิ่งเห็นว่าจุดขาวเหล่านั้นคือเจดีย์ ตั้งอยู่บนผาที่ดูแทบไม่มีพื้นที่ให้วางอะไรได้ ภาพนี้ทำให้วัดบนดอยพระบาทในอำเภอแจ้ห่มเป็นที่รู้จักในวงกว้าง และก็เป็นภาพเดียวกันที่บอกตรงๆ ว่าการไปถึงตรงนั้นต้องใช้แรง
วัดเฉลิมพระเกียรติพระจอมเกล้าราชานุสรณ์อยู่ห่างจากตัวเมืองลำปางพอสมควร การเดินทางมีสองช่วงใหญ่ ช่วงล่างมีรถพาขึ้นเขาไปส่งในระยะหนึ่ง ส่วนช่วงบนต้องเดินเท้าบนทางชันขึ้นไปจนถึงลานเจดีย์ รายละเอียดเรื่องรถขึ้นเขา จุดลงรถ และกติกาการเข้าชมอาจเปลี่ยนตามช่วงเวลา ควรสอบถามที่จุดบริการด้านล่างหรือจากประกาศของวัดก่อนทุกครั้ง
หนึ่ง เตรียมขาล่วงหน้าหลายสัปดาห์
ทางเดินช่วงบนไม่ได้ยาวแบบเดินป่าทั้งวัน แต่ชันต่อเนื่องและบางช่วงเป็นขั้นบันไดหรือทางหินที่ต้องยกขาสูง คนที่ไม่ค่อยได้ออกกำลังกายมักเหนื่อยเร็วกว่าที่คาด
- เดินขึ้นลงบันไดอาคารเป็นประจำ เน้นจังหวะช้าแต่ไม่หยุด
- ฝึกลุกนั่งจากเก้าอี้ช้าๆ ช่วยให้ต้นขาแข็งแรงขึ้น
- ลองเดินขึ้นเนินหรือทางลาดชันใกล้บ้านโดยใส่รองเท้าคู่ที่จะใช้จริง
- ซ้อมขาลงด้วย เพราะขาลงเป็นช่วงที่เข่ารับแรงมาก
ใครมีโรคประจำตัวเกี่ยวกับหัวใจ ความดัน หรือข้อเข่า ควรปรึกษาแพทย์ก่อนวางแผนเดินช่วงบน
ทางขึ้นเขาสายบุญที่ชันแบบนี้มีอยู่หลายภาคของประเทศ หลักการเตรียมตัวคล้ายกัน ใครเคยอ่านแนวทางฝึกร่างกายให้พร้อมก่อนขึ้นเขาสายบุญทางฝั่งจันทบุรี จะเห็นว่าใช้ได้กับที่นี่เหมือนกัน
สอง แต่งกายให้สุภาพและคล่องตัวในชุดเดียว
ที่นี่เป็นวัด การแต่งกายจึงต้องสุภาพ แต่ก็ต้องเดินขึ้นทางชันได้คล่อง ชุดที่ลงตัวคือเสื้อมีแขนเนื้อผ้าระบายเหงื่อดี กับกางเกงขายาวหรือกระโปรงยาวที่ไม่รัดและไม่ยาวจนเหยียบชาย
รองเท้าสำคัญที่สุด เลือกรองเท้าที่พื้นยึดเกาะดี กันลื่น และกระชับเท้า รองเท้าแตะพื้นเรียบเสี่ยงลื่นบนทางหินโดยเฉพาะหลังฝนตก ใครที่ต้องถอดรองเท้าเข้าวิหารหลายครั้งในวันเดียวกัน มีคำแนะนำเรื่องดูแลเท้าไม่ให้พุพองตลอดวันที่ต้องถอดรองเท้าเข้าออกวิหาร ไว้ให้อ่านประกอบ
ของที่ควรพกใส่เป้ใบเล็กที่สะพายได้สองบ่า เพื่อให้มือว่างไว้จับราว
- น้ำดื่มให้พอสำหรับทั้งขาขึ้นและขาลง
- หมวกหรือผ้าคลุมกันแดด
- ผ้าเช็ดเหงื่อ และเสื้อบางๆ อีกตัวเผื่อลมบนยอดเย็น
- ของว่างเล็กๆ ที่กินง่าย
สาม นั่งรถขึ้นเขาอย่างระมัดระวัง
ช่วงล่างของเส้นทางเป็นทางขึ้นเขาที่คดเคี้ยวและลาดชัน การนั่งรถช่วงนี้ต้องจับราวหรือที่ยึดให้มั่น ไม่ยืนหรือชะโงกออกนอกตัวรถระหว่างวิ่ง ใครเมารถง่าย ไม่ควรกินอิ่มจัดก่อนขึ้น
ถึงจุดลงรถแล้ว ใช้เวลาพักสักครู่ก่อนเริ่มเดิน ดื่มน้ำ ยืดน่องและต้นขาเบาๆ แล้วสังเกตป้ายบอกทางหรือข้อปฏิบัติที่วัดติดไว้
สี่ เดินช่วงบนตามจังหวะของตัวเอง
นี่คือช่วงที่ต้องใช้แรงมากที่สุด เคล็ดสำคัญคือไม่เร่งตั้งแต่ต้น เดินในจังหวะที่ยังหายใจได้สม่ำเสมอ เหนื่อยแล้วหยุดพักข้างทางโดยไม่ขวางคนอื่น
- จับราวทุกครั้งที่มี และวางเท้าให้เต็มขั้นก่อนถ่ายน้ำหนัก
- เดินเป็นแถวเดียวในช่วงทางแคบ เปิดทางให้คนที่ลงสวนมา
- อย่าหยุดถ่ายรูปกลางทางชันที่มีคนเดินต่อแถว
- ใครกลัวความสูง ให้มองที่เท้าและทางข้างหน้า ไม่ต้องมองลงไปด้านข้าง
ถึงลานเจดีย์แล้ว อย่าลืมว่ายังอยู่ในเขตวัด กราบไหว้ด้วยความสงบ ไม่ส่งเสียงดัง ไม่ปีนขึ้นไปบนฐานเจดีย์หรือก้อนหินเพื่อถ่ายรูป ขอบผาบางจุดไม่มีราวกั้น ควรยืนห่างจากขอบเสมอ
วิวจากด้านบนจะเห็นแนวเขาและหุบในแถบแจ้ห่มทอดยาวออกไป อำเภอนี้มีเรื่องเล่าอีกมุมที่น่าสนใจ คือดินขาวจากแจ้ห่มที่เป็นจุดเริ่มต้นของเซรามิกลำปาง ใครชอบเชื่อมโยงภูมิประเทศเข้ากับงานหัตถกรรม อ่านต่อแล้วจะมองภูเขารอบตัวต่างออกไป
ห้า ลงเขาให้ช้ากว่าตอนขึ้น
ขาลงเป็นช่วงที่คนประมาทบ่อย เพราะรู้สึกว่าเหนื่อยน้อยกว่า แต่เข่าและข้อเท้าต้องรับแรงกระแทกทุกก้าว
- ก้าวสั้นๆ ย่อเข่าเล็กน้อย อย่าก้าวกระโดดลงขั้น
- จับราวหรือให้เพื่อนเดินนำหน้าในจุดชัน
- ถ้าทางเปียกหรือมีเศษใบไม้ ให้วางเท้าช้าๆ และทดสอบการยึดเกาะก่อนถ่ายน้ำหนัก
- กลับถึงจุดขึ้นรถแล้วดื่มน้ำ พักให้หายเหนื่อยก่อนนั่งรถลงเขา
วันที่ขึ้นวัดบนยอดผาเป็นวันที่ใช้แรงมาก อย่าจัดแผนแน่นเกินไปในวันเดียวกัน ถ้าอยากเที่ยววัดสำคัญอื่นๆ ของจังหวัด ลองแยกไว้อีกวัน เช่น การไปชมวัดพระธาตุลำปางหลวงซึ่งเป็นมรดกล้านนาที่ยังสมบูรณ์มาก ที่เดินเรียบกว่าและใช้เวลาอยู่กับรายละเอียดของงานช่างได้เต็มที่
ใครที่หัวใจหรือเข่าไม่พร้อม กลัวความสูงมาก หรือรู้สึกไม่สบายระหว่างทาง ไม่จำเป็นต้องฝืนขึ้นไปถึงลานเจดีย์ การหยุดกราบไหว้จากบริเวณวัดด้านล่าง แล้วมองขึ้นไปเห็นเจดีย์สีขาวบนยอดผา ก็เป็นการมาถึงที่นี่ที่สมบูรณ์ในแบบของตัวเองแล้ว